سیدمحمدظمانی، کارشناس ارشد مدیریت(تحول)
شاید شنیده باشید که جنگ فعلی ایران با آمریکا و اسرائیل و هم پیمانانشان جنگی ترکیبی و شناختی است.
بر همین اساس لازم است، درخصوص این دو واژه بررسی و تأمل بیشتری کنیم تا با شناخت بیشتر جایگاه خود را در حفاظت از کشورمان پیدا نماییم.
به زبان ساده، جنگ ترکیبی یا هیبریدی (Hybrid warfare) به نوعی از جنگ گفته میشود که ترکیبی از روشهای نظامی و غیرنظامی، متعارف و نامتعارف را به کار میگیرد.
هدف اصلی این نوع جنگ، اعمال فشار، تضعیف و شکست دشمن بدون درگیری تمامعیار نظامی است. به عبارت دیگر جنگ هیبریدی یا ترکیبی (Hybrid warfare) به راهبرد نظامی پیچیدهای گفته میشود که در آن از ترکیبی از روشهای نظامی متعارف و نامتعارف، جنگ سایبری، جنگ روانی، حملات اطلاعاتی برای تضعیف و بیثبات کردن یک کشور یا گروه استفاده میشود.
به عبارت دیگر، این نوع جنگ ترکیبی از ابزارهای مختلف نظامی و غیرنظامی به صورت هماهنگ و همزمان برای رسیدن به اهداف خود استفاده میکند.
در جنگ شناختی دشمن از چند سلاح اعتمادزدایی، ناامیدسازی جامعه، ناکارآمد نشان دادن حاکمیت، از بین بردن مشروعیت های جامعه و زیر سوال بردن اعتبار نظام و حاکمیت در راس یک کشور با استفاده از ابزارهای رسانه ای، شبکه های اجتماعی و گروههای حقیقی با بکار بردن ابزار شایعه استفاده می کند.
درک این سلاحها یک قدم مهم است، اما قدم حیاتیتر، شناسایی ردپای آنها در میدان نبرد واقعی، یعنی فضای آنلاین است.
جنگ شناختی مدرن، یک جنگ مبتنی بر روایت است و روایت اول مهمترین و حیاتی ترین اصل در مقابل حربه دشمن در جنگ شناختی است.
حال چرا از جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل بعنوان ترکیبی و شناختی یاد می کنیم در این مورد چند نمونه ذکر می شود:
*جنگ اقتصادی که به بهانه های واهی انرژی هسته ای، حقوق بشر و…. در سالهای گذشته مردم بخصوص قشر ضعیف را تحت فشار قرار داد.
- اغتشاشات و آشوب هایی که در سالهای اخیر در کشور برپا شد هر بار فاصله آنها و گستره جغرافیایی و شدت جراحات مالی و جانب آن نزدیک تر شد
- تاثیری که رسانه های دیداری مانند ماهواره بر اعتماد و تاثیر پذیری مردم داشتند
- تاثیری که شبکه های اجتماعی در تولید محتوا از چالش های درون کشور بخصوص ضریب دادن آن در افزایش دیده شدن در سکوهای خارجی و پرطرفدار داشت
*جنگ سایبری و ضرباتی که به سامانه های ارتباطی، بانکی و خدماتی بر بستر اینترنت و اینترانت(داخلی) زده شد و شدت حملات هکرها که ضربه هر کدام میتواند از برخورد موشک دشمن خسارت بار تر باشد. - ایجاد فضای ترس از جنگ که در یکی دوسال گذشته از فصل به ماه و در چندماه گذشته بعد از جنگ دوازده روزه به هر هفته تبدیل شد و ایجاد این فضا ضمن ایجاد تنش اقتصادی در بازارهای مالی و سرمایهگذاری به امنیت روانی اجتماع هم ضربه هایی را وارد نمود، یادمان نرود که ترس برادر مرگ است
*فعال کردن گروه ها و گروهک های تجزیه طلب در غرب، جنوب و جنوب شرقی کشور و مسلح کردن آنها و آماده ورود به داخل کشور برای برهمزدن امنیت و حرکت به سوی اهداف تجزبه طلبانه خود
- حمله نظامی به زیرساخت های انرژی، خدماتی، درمانی و امنیتی داخلی کشور با هدف ایجاد فضای رعب و وحشت، خلع امنیتی و خدماتی جهت ورود نیروهای آشوبگر و….
- استفاده از ترفند های اجتماعی برای ایجاد شکاف بین اقشار و نسل ها بخصوص در قشر دانش آموز و دانشجو که از نیروی جوان برای برهمزدم امنیت و ایجاد آشوب و سرکشی استفاده نمایند و همچنین از برآیند جنگ اقتصادی برای استفاده از نارضایتی در بین صنوف و کسبه استفاده کنند
- جنگ روانی و استفاده از ستون پنجم در حوزه نظامی که دائما با ضعیف نشان دادن توان نظامی کشور و قوی جلوه دادن تجهیزات و امکانات خود قبل و حین جنگ نظامی با هدف تضعیف امنیت خاطر مردم، کاهش انگیزه نیروهای نظامی، برهم ریختن برنامه های فرماندهان، لو رفتن مکان فرماندهان، نخبگان و تجهیزات راهبردی ترفندی است که از قرن ها پیش در جنگ ها مورد استفاده قرار می گرفته و با کمترین هزینه بیشترین برداشت را داشته است.
- تحریم های دارویی و تجهیزات پزشکی و بمباران مراکز پزشکی، درمانی، اورژانس ها، درمانگاه ها و خانه های بهداشت توسط دشمن خارجی یا آشوبگران داخلی با هدف آسیب زدن به اقشار ضعیف و کاهش خدمات درمانی
این چند نمونه و موارد فراوان دیگر از عناصر جنگ ترکیبی و شناختی است که برای هر کدام یک جبهه جنگ نرم و سخت باید تدارک دید که لشکر و گردانی مختص مقابله با تدابیر دشمن نیاز است.
در این جنگ هر فرد یک رزمنده است. چطور؟
من در فضای رسانه ای با انعکاس اخبار واقعی و امید آفرین یک رزمنده ام
من در فضای مجازی با عدم انتشار محتواهای غیرمجاز زمان جنگ و منتشر نکردن اخبار غیر رسمی و شایعات رزمنده ام
من در بین دوستان و خانواده با جلوگیری از فضای یاس و ناامیدی توجه به اقشار آسیب پذیر در اطرافیان، قطع زنجیره شایعات فضای مجازی و برنامه های ماهواره ای و گاهی اوقات سکوت و عدم اظهار نظر رزمنده ام
من در حضور در اجتماعات خیابانی فارغ از سلیقه های سیاسی و ظاهری برای تامین امنیت خودم، عزیزانم، همشهریان و هموطنانم یک رزمنده ام
چون میدانم در جنگ ترکیبی اگر خیابان خلوت باشن دوباره آشوب به پا میشه و ضمن کشتار وسیع مردم قراره به نهادهای خدماتی و حتی مردمی آسیب جدی وارد بشه
من به عنوان یک کاسب یا تولیدکننده یا خدمت دهنده به مردم سعی میکنم در این ایام خدماتم را ارزان تر و با سهولت بیشتری به دست مردم برسانم و هرگز کالاهای اساسی را انبار نمی کنم و از کم فروشی و گرانفروشی خودداری می نمایم؛ پس من رزمنده ام
من به عنوان یک کارمند در این ایام تلاش می کنم حتی به اندازه روزی یک نفر گره گشایی بیشتری کنم و فارغ از بروکراسی های زاید رضایت یک شهروند را به هرصورت ممکن بدست بیاورم، این کار در ایجاد آرامش مردم بسیار اهمیت دارد و شاید مهمترین باشد پس من یک رزمنده ام
من به عنوان یک هنرمند، مداح، ورزشکار یا چهره شناخته شده با فعالیت در حوزه خودم با موضوع ایران و حضور در مجامع مردمی و کنار همشهری و هموطن قرار گرفتن به همبستگی که علاج این درد است کمک کنمو با این کار من یک رزمنده ام
من به عنوان کادر سلامت اعم از پزشک، پرستار، خدمات درمان، اروژانس، عضو هلال احمر، آتش نشان یا حتی کسی که دوره های کمک های اولیه را دیده کمی بیشتر از وقت خود را برای بیماران و آسیب دیدگان می گذارم تا از انرژی کادر درمان کاسته نشود
من بعنوان پدر، مادر یا همسر با اختصاص وقت بیشتر به خانواده و اطرافیان و درنظر گرفتن موارد ایمنی و بخصوص بهداشت روانی کودکان به امنیت خانواده و در کل به امنیت جامعه کمک میکنم پس یک رزمنده ام
از این موارد و کمک هایی که فعالان اجتماعی به مردم کشور می کنند صدها مورد میتوان ذکر کرد،حالا شما با مطالعه این مطلب فکر کنید که چطور میتوانید برای کشورتان رزمنده باشید؟