شاهرود زیر فشار یک واقعیت خاموش اما جدی قرار گرفته است؛ کاهش بارشها، افت آبخوانها و فرونشست زمین، تصویری است
که نشان می دهد، شاهرود دیگر در آستانه بحران آب نیست؛ بحران، همین حالا در جریان است.
بارشها در سال آبی جاری اگرچه نسبت به سال گذشته بهتر بوده، اما همچنان میانگین بارندگی استان سمنان حدود ۲۰ درصد کمتر از میانگین درازمدت است. این وضعیت در شهرستان شاهرود یکنواخت نیست؛ بسطام با افزایش ۸ درصدی بارش نسبت به متوسط دراز مدت در وضعیت مثبت قرار دارد، اما بیارجمند و طرود با کاهش قابل توجه مواجهاند.
با وجود این بارندگیها، افت آبخوانها ادامه دارد؛ بهگونهای که در برخی نقاط، سطح آب زیرزمینی در یک بازه زمانی بیش از ۴۰ سال بیش از ۱۰۰ متر کاهش یافته است.
در کنار این روند، افزایش میانگین شوری آب (EC از حدود ۲۵۱۰ به ۳۳۷۷ میکرو مهوس در سانتیمتر از سال ۱۳۷۸ تا۱۴۰۳) نشان میدهد کیفیت منابع آب نیز همزمان در حال افت است؛ یعنی بحران فقط کمیت نیست، کیفیت هم در حال کاهش است.
در شهرستان شاهرود حدود هزار حلقه چاه وجود دارد و برداشتهای سنگین، سالهاست تعادل طبیعی آبخوانها را بر هم زده است.
در واکنش به این وضعیت، طرح های تعادلبخشی از سال ۱۳۹۳ اجرا شده؛ با هدف کنترل برداشت، نصب کنتورهای هوشمند و مهار اضافهبرداشتها، در شهرستان شاهرود در سال ۱۴۰۴ بیش از ۷ میلیون مترمکعب اضافهبرداشت چاه های مجاز رفع شده که بیشترین سهم در استان است.
با این حال، چاههای غیرمجاز همچنان یکی از چالشها هستند؛ چاههایی که گاه در داخل ساختمانها یا زیر سازهها پنهان میشوند و شناسایی آنها ماهها زمان میبرد.