سیدمحمدظمانی؛کارشناس ارشد مدیریت دولتی(تحول)
شوراهای اسلامی شهر، نهادهایی حیاتی برای توسعه و پیشرفت شهری هستند؛ اما عملکرد آنها در دوره گذشته پرسشهای جدی را مطرح میکند. آیا شوراهای شهر، واقعاً شورای شهر بودند یا صرفاً به شورای شهرداری تقلیل یافتند؟
این تمایز بنیادین، خطمشی و کارکرد شورا را به کلی دگرگون میسازد. اگر شورا، نماینده واقعی مردم و مدافع حقوق آنها باشد، نگاهش به مسائل شهری از منظر منفعت عمومی خواهد بود، نه صرفاً تأیید اقدامات شهرداری.
یکی از گلایههای اصلی و مکرر شهروندان، عدم شفافیت کافی در عملکرد شوراهاست. شهروندان به سختی میتوانند از جزئیات جلسات، مصوبات و بخصوص دلایل پشت پرده تصمیمات اعضای شورا مطلع شوند. این فقدان شفافیت، نه تنها اعتماد عمومی را به شدت کاهش داده، بلکه امکان نظارت مردمی مؤثر را نیز از بین میبرد. در دنیای امروز که دسترسی به اطلاعات حق بدیهی شهروندان است، پنهانکاری در نهادهای عمومی پذیرفتنی نیست. انتشار صورتجلسات، آرای موافق و مخالف اعضا، و دلایل رأیگیری میتواند گامی مؤثر در جهت بازگرداندن اعتماد باشد.
در چهار سال گذشته، این پرسش مطرح است که هر عضو شورا چه طرحهای نوآورانهای را در راستای بهبود زندگی شهری ارائه و به ثمر رساند؟ آیا اعضا فعالانه در پی حل مشکلات ریشهای شهر، مانند توسعه زیرساختی، حل معضلات چندین ساله، جذب سرمایه گذار، ایجاد عدالت اجتماعی و خدماتی در جای جای شهرو… بودند؟ یا عمدتاً منتظر تصویب لوایح ارائهشده توسط شهرداریها ماندند و تنها نقش تأییدکننده را ایفا کردند؟ نقش شورای شهر باید فراتر از یک نهاد تأییدکننده صرف باشد و به سمت ایدهپردازی، ارائه راهکارهای خلاقانه و مطالبهگری مثبت از شهرداری حرکت کند. اعضای شورا باید خود دارای برنامههای عملیاتی و مشخص برای هر حوزه باشند و تنها به واکنش در برابر طرحهای شهرداری بسنده نکنند.
در بحث انضباط مالی مدیریت شهری، اقدامات شوراها تا چه حد موثر و قاطعانه بوده است؟ آیا بر هزینهکردها، قراردادها و مناقصات نظارت کافی و مستمر صورت گرفته و از هدر رفت بیتالمال جلوگیری شده است؟ شفافیت مالی در شهرداریها، بدون نظارت قاطع و بیطرفانه شوراها، امری محال است. شورای شهر باید با قدرت و بدون ملاحظه، هرگونه تخلف مالی یا عدم کارایی در هزینهکردها را پیگیری کرده و به اطلاع عموم برساند.
با نگاهی به گذشته، اگر به چهار سال قبل بازگردیم و شعارهای انتخاباتی اعضا را مرور کنیم، این سوال مهم مطرح میشود که اعضای شورا تا چه میزان به شعارهای پرشور انتخاباتی خود عمل کردند؟ آیا وعدههای زیبا و جذاب صرفاً ابزاری برای جلب رأی بودند یا برنامههایی مدون و واقعی برای خدمترسانی به مردم و بهبود وضعیت شهر؟ شکاف بین قول و عمل، بزرگترین آسیب به مشارکت مدنی و اعتماد عمومی است.
در نهایت، شورای شهر باید با ایدههای خلاقانه و سازنده، بازوی فکری و اجرایی قوی برای شهرداری و شهردار باشد. کمک به شهرداری تنها به تصویب بودجه محدود نمیشود، بلکه شامل ارائه راهکارهای نوین برای توسعه پایدار شهری، بهبود کیفیت زندگی شهروندان، حل معضلات پایدار و جذب سرمایههای لازم برای پروژههای حیاتی نیز میگردد. شوراهای آینده باید با نگاهی تحولگرا، رویکردی شفاف و با تأکید بر مطالبهگری و پاسخگویی، خود را به عنوان نمایندگان واقعی مردم اثبات کرده و پاسخگوی مطالبات واقعی آنها باشند. آیا میتوانیم انتظار داشته باشیم که شوراهای بعدی، با درس گرفتن از گذشته، عملکردی متمایز و مردمیتر داشته باشند؟
اکنون در ابتدای سال پنجم و وقت اضافه ای که به شورانشینان داده شده این آمادگی وجود دارد که اعضای شوراهای اسلامی پاسخگوی آنچه عمل نمودند باشند و اتاق شیشه ای را بنا کنند.